Van Schubert tot Ivanhoe

Helden en anti-helden van de Romantiek

 

folder 2016download hier de nieuwe folder

 

De cursus over schilderkunst, beeldhouwkunst, architectuur, muziek, toneel, literatuur, geschiedenis, filosofie en nog veel meer......

 

"Een kunstenaar moet niet alleen schilderen wat hij voor zich ziet, maar ook wat hij bij zichzelf van binnen ziet. Als hij echter niets van binnen ziet, dan moet hij ook afzien van hetgeen te schilderen dat hij voor zich ziet."
Caspar David Friedrich

 “No more let Life divide what Death can join together
(Laat het leven niet meer scheiden wat de dood kan samenvoegen)
Shelley

 

Marianne op de barricade

 

Dit jaar wordt tijdens de brede kunst en cultuur cursus met name ingezoomd op helden en anti-helden van de romantiek in het tijdvak 1810 – 1830 in de breedste zin. 

 

Hans en Grietje,  Faust,  Marianne op de Barricaden,  Ivanhoe, Mr. Darcy, het Monster van Frankenstein,  de drenkelingen op het vlot van Medusa, de Barbier van Sevilla, zij zijn allen helden en heldinnen van de romantiek die nog steeds tot onze verbeelding spreken. Naast deze fictieve helden waren er ook die van Vlees en Bloed. Helden, klein of groot, die scheppers waren van veel nieuws en moois. Hoe verschillend waren zij soms; Groots en meeslepend leven, zoals de personages uit zijn werken, wilde de dichter Lord Byron, bescheiden en bijna Schubertonopgemerkt leefde de componist Schubert.

 

De Tijd
De bewonderde en verguisde Napoleon vond in 1815 zijn definitieve “Waterloo”. Het Congres van Wenen probeerde de oude orde te herstellen en een nieuw machtevenwicht in Europa scheppen. Het Koninkrijk der Nederlanden was daarvan het gevolg. Om het evenwicht te bewaren werd het congressysteem ingesteld. Metternich probeerde met een geheime politie, censuur en verboden een dijk op te werpen tegen de nieuwe ideeën en ontwikkelingen.
Maar de rijzende vloed van verandering en vooruitgang was niet meer te stoppen.  Nationalisme, de Industriële Revolutie, de Verlichting, sociale onrust en romantische idealen kregen Europa in haar greep. 1830 was een revolutiejaar. Het jaar waarin België zich afscheidde van het Koninkrijk.

 

Romantiek
Tegenover de Verlichting en haar idealen van de achttiende eeuw stond nu de bijna ongrijpbare Romantiek.  Natuurbeleving, sentiment, (romantisch) heldendom, het Noodlot, het sublieme, het volkse, het ongrijpbare en  het terug verlangen naar het verleden werden nieuwe thema’s in de Kunst en Cultuur.
De Romantiek zette zich af tegen de Industriële Revolutie die in Engeland begon en zich over Europa verspreidde. De ambachtelijke kunstenaar werd een zelfbewust Kunstenaar. Eigenzinnig, onbegrepen, zijn of haar weg volgend. Soms met een profetische missie. De Moderne Tijd en de "Moderne Kunstenaar" kondigden zich aan.

  
Schilderkunst

Vlot van MedusaMisstanden van het herstelde Bourbon regime in Frankrijk werden o.a. met het schilderij  Vlot van Medusa door Gericault aan de kaak gesteld. Een werk dat niet bedoeld was voor een kerk of paleis, maar voor een museum ! Meer in de academische traditie schilderde Dominique Ingres zijn historiestukken, naakten en portretten. Zijn Odalisken zinderden van oriëntalisme en erotiek. Tegenover de koele lijn van Ingres, stelde Eugene Delacroix meer de neo-barokke, romantische wereld van de kleur. In zijn schilderij Dood van Sardanopoulos komen dood en erotiek samen. Zijn Vrijheid leidt het Volk (Marianne op de barricade) en zijn Griekenland sterf op de ruïnes van Messalonghi waren op actualiteit geïnspireerde schilderijen.
In Wenen stichtten Friedrich Overbeck en Franz Pfor een kunstenaarsbond, de Sint Lukasbund. Zij keerden zich tegen het classicisme van de academie. Het klooster van San Isidor in Rome werd hun standplaats. Hier grepen zij artistiek terug op onder andere de Middeleeuwen en de Renaissance. De groep zou later beter bekend worden als de "Nazareners" en religieus en nationalistisch geïnspireerde werken maken.  

 


“It is a truth universally acknowledged, that a single man in possession of a good fortune, must be in want of a wife.”
(Het is een onomstreden waarheid dat een ongehuwde man in bezit van een goed/aanzienlijk fortuin behoefte moet hebben aan een echtgenote.)
Pride & Prejudice, Jane Austen

 

Literatuur
Lord Byron was en beschreef de Romantische held. Hij stierf als een held van de Griekse vrijheidsstrijd.  De eerste echte historische romans werden door Sir Walter Scott geschreven. Zijn  Ivanhoe werd onsterfelijk.
Jane AustenHet thema van het dagelijkse leven en de gedragingen van familie en vrienden in de provincie stonden centraal in het werk van de eerste grote Romancière van de negentiende eeuw, Jane Austen. Haar heldinnen waren jonge vrouwen op weg –en op zoek- naar het huwelijk. Geheel anders van toon was het werk van een sexegenootte  genote. Een nachtmerrie inspireerde Mary Wollstoncraft Shelley tot  het schrijven van Het Monster van Frankenstein. Een subliem voorbeeld van de Gothic Novel.
Schiller en Goethe waren de grootmeesters van de Duitse literaire Renaissance. Goethe schreef werk in alle genres. Hij gaf aan het aloude Faust verhaal een nieuwe diepere inhoud en maakte het tot een van de grootste dichtwerken van de Europese literatuur. Goethe vervloekte de Romantiek, maar zijn hoofdpersonen Faust en Werther zijn in basis romantische helden. Schiller, die evenals Goethe aanvankelijk deel uitmaakte van de Sturm und Drang beweging, bepleitte in zijn werk vooral de vrijheid. Het bestuderen van de Duitse taal was de belangrijkste bezigheid van de gebroeders Grimm. Maar zij werden de helden van de volkssprookje die zij verzamelden, bewerkten en publiceerden. Allereerst bedoeld voor volwassenen, maar daarna aangepast voor kinderen.
Rene Chateaubriand en Mme de Stael trachtten de Romantiek naar Frankrijk te brengen. De eerste introduceerde een mystiek Christendom en verfoeide de Franse Revolutie. 
In Nederland schreef Hieronimus van Alphen zijn stichtelijke kindergedichten. Bettje Wolff en Aagje Deken vervaardigden brievenromans

 

 

Architectuur/Beeldhouwkunst
In de architectuur domineerden en concurreerden het neoclassicisme en de neogotiek met elkaar. Over hoe deze stijlen moesten worden toegepast liepen de meningen uiteen. Een van de uitkomsten was de rondbogenstijl.

De snelle groei van steden, de industrialisatie en nieuwe bouwmaterialen hadden grote invloed op het aangezicht van Europa.

Sint Petersburg werd door buitenlandse architecten gemoderniseerd. Thomas Jefferson bracht de classicistische architectuur naar de jonge staat de Verenigde Staten dat zich spiegelde aan het oude Athene.
De Deen Bertel Thorvaldsen  vertegenwoordigde met zijn Jason het classicisme in de beeldhouwkunst. Francois Rude maakt met La Marseillaise een uiting van nationalistische romantische beeldhouwkunst. 

 

 

  
"Geef mij een waslijst en ik zet er muziek op."
Gioacchino Rossini

 

Muziek en Ballet
In de stad van muziek Wenen leefde de te vroeg gestorven componist RossiniSchubert. Hij liet vele werken na waaronder 600 liederen. Zijn uiterst romantische  achtste symfonie "de onvoltooide" voldeed aan alle eisen van eer Romantisch meesterwerk.  De Opera kreeg met Rossini een nieuwe grootmeester. Zijn “Barbier van Sevilla” behoort  tot een van de meest uitgevoerde komisch opera’s. In Duitsland schiep Weber in navolging van Beethoven zijn Fidelio met die Freischutz een echte Romantische Opera. Volkse motieven duiken op in balletten als opmaat naar de eerste grote Romantische balletten.

 

"Als het voornaamste en meest directe doel van ons leven niet het lijden is, dan is ons bestaan het meest zinloze te wereld."
Arthur Schoppenhauer 

 

Wetenschap, filosofie
Het verschil tussen theorie en praktijk komt mooi naar voren bij  filosoof Schoppenhauer. Hij plaatste tegenover het Idealisme van Hegel een pessimistisch wereldbeeld en wees een uitweg uit het lijden. Maar de invulling van zijn persoonlijke leven stond in schril contrast met hetgeen hij in zijn filosofie uitdroeg.


Toegepaste kunsten.
De Empirestijl maakte plaats voor de Biedermeiertijd. In zowel mode, meubels, servies als levensinvulling.

 

De cursus plaatst alles in een breed historisch kader en legt heldere verbanden. D.m.v. beeldmateriaal, teksten, muziek en film komt u in aanraking met de culturele caleidoscoop van de eerste decennia van de negentiende eeuw.

 

Docent: drs. Harry Velema. Hij geeft ruim 15 jaar de cursus waarin hij zijn brede en diepe kennis etaleert.

Lessen: 1 x 13 in 2016 en 1x 13 in 2017

 

Bel vrijblijvend 0229-245016 of 06-53649695 voor meer informatie of aanmelding.

Start Cursus in de week van 19 september 2016
  

Inschrijven voor 13 weken kost € 227,-
Inschrijven voor de hele cursus van 26 weken kost € 394,-

 

 

 

 

 

 

 

nachtmerrie

 

 



 

Home Links Voorwaarden Docenten Cursusmateriaal Literatuur
© Instituut Dante
icon