Van Realisme naar Impressionisme

Europese Kunst en Cultuur 1848 - 1868

 

'Als iedereen zich met zijn eigen zaken bemoeide,' zei de hertogin op heesgrommende toon, 'zou de wereld aanzienlijk sneller ronddraaien dan ze nu doet.' Alice in Wonderland van Lewis Carrol

 

De Historische Achtergrond

De revoluties van 1848 laten bijna heel Europa op haar grondvesten schudden. Van Parijs tot Boekarest en van Berlijn tot Napels slaat de vlam in de pan. Gedreven door idealen van nationalisme, socialisme en liberalisme bestijgen mensen de barricades en de doen bestaande orde wankelen. De dromen over nationale eenwording en sociale gelijkheid worden geen werkelijkheid. De oude machten zijn te sterk. Slechts geraakt door de onrust herstellen zij zich snel. Alles lijkt bij het oude te blijven, maar de beweging tot verandering is niet meer te stoppen.

 

Romantische dromen maken plaats voor een andere kijk op de wereld. Realisme, "Bloed en IJzer" en wetenschap worden de oplossing voor de problemen van de nieuwe tijd.
Bismarck, de "ijzeren kanselier", en Keizer Napoleon III zijn hoofdrolspelers op het nationale en internationale vlak.
Een reeks oorlogen verenigt Duitsland en Italië, waardoor de grenzen van Europa opnieuw worden getekend.
De industriële revolutie rukt verder op. Steden groeien, evenals de problemen waarmee zij kampen. De negatieve sociale gevolgen dwingen de overheden om maatregelen te nemen.
Spoorwegen en stoomschepen maken de wereld kleiner. Europa gaat de wereld als nooit tevoren domineren.

 

Wetenschap en Filosofie

Veel lijnen lijken bij elkaar te komen. Darwin Karl Marxverbindt in zijn evolutietheorie geologie, sociale theorie, biologie en geschiedenis. Karl Marx, die in Engeland aan zijn "Das Kapital" werkt,
voegt filosofie, geschiedenis en economie samen. Richard Wagner creëert "Gesamtkunstwerken" van muziek, filosofie, literatuur, toneel en beeldende kunsten.

Maar fragmentatie volgt. Het tijdperk van de -ismes in vele disciplines breekt aan. In de politiek, de kunst en de filosofie. Zo legt de Deense protestant Kierkegaard de basis voor het existentialisme en stelt de vraagt: "Wat is de zin van mijn bestaan".

 

 

Literatuur

Gustave Flaubert schrijft de op een ware gebeurtenis gebaseerde realistische roman Mme de Bovary. de Engelse wiskundige Lewis Carroll stuurt in zijn invloedrijke kinderboek Alice naar Wonderland. Charles Dickens geeft zijn beeld van de Victoriaanse wereld en schrijft "cliffhangers" om zijn publiek vast te houden. Honoré de Balzac beschrijft duizenden personen en probeert hen in te delen in verschillende "mensensoorten".
Censuur treft de gedichtenbundel "Bloemen van het Kwaad" van de aan Spleen lijdende Franse Romantische dichter Baudelaire.

Edgar Allan Poe schept het moderne korte verhaal. Hij is de vader van de detective, science fiction en het psychologische griezelverhaal. En hij is een dichter die zijn tijd vooruit is.

 

 

Poëzie: de ritmische creatie van schoonheid in woorden. Edgar Allan Poe in The Poetic Principle

 

 

Schilderkunst

In Engeland vormen zeven mannen waaronder

John Everett Millais, Dante Gabriel Rossetti en William Hollman Hunt de Prerafaëlitische broederschap.
De leden van de School van Barbizon schilderen landschappen in de open lucht. Het realisme in de schilderkunst wordt vertegenwoordigd door Courbet en Millet.
Tegenover de academische schilderkunst van Cabanel en Bouguereau zijn Eduard Manet, Whistler en Claude Monet -vader van het impressionisme- grote vernieuwers. De tijd van de "bohemien" kunstenaar is aangebroken.

 

 

Muziek

In Italië is Guiseppe Verdi naast de grootmeester van de Opera ook een nationaal symbool. Franz Liszt is een charmeur, pianovirtuoos en muziekvernieuwer. Hij schept het symfonische gedicht.

In Wenen walst men op de muziekstukken van Johann Strauss.

 

 

 

Architectuur en Beeldhouwkunst

Parijs gaat op de schop en krijgt zijn moderne aanzicht. Baron Huissmann laat duizenden huizen afbreken en brede boulevards verschijnen. In de architectuur maken gietijzeren constructies een nieuwe esthetiek mogelijk.
Dames gaan gehuld in jurken met crinolines.
De neostijlen gaan domineren en lijken in de tijd van vooruitgang een uiting naar de schoonheid van het verleden.
Jean-Baptiste Carpeaux maakt voor de nieuwe Parijse Opera het "obscene" beeldhouwwerk "De Dans". Honoré Daumier maakt van klei schitterende karikaturen van onder andere politici. Zijn werk doet hem in de gevnagenis belanden

 

 

 

poster 2018

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

Home Links Voorwaarden Docenten Cursusmateriaal Bronnen Privacy
© Instituut Dante
icon